ترانه در تمجید از شکوه و عظمت گذشته و تأسف از افول آن عظمت است. موضوعی که شاید در هر دوره و زمانی در کشور ما مصداق داشته باشد. شاید بسیاری از ما با شنیدن این ترانه به یاد فر و شکوه تمدن ایران باستان بیفتیم که زیر سم اسبان عرب لگدمال شد، با شنیدن آهنگ “خاک” به یاد آن دوران کشور بیفتیم.
ترانه را در ادامه متن دانلود کنید !
با اینکه راز جاودانگی اثر هنری ممتاز فراغت از زمان و مکان است اما انتخاب دقیقی که از ابیات شعر برای این آهنگ صورت گرفته بدون شک در تصور ما از معنای ترانه اثر بسیاری گذاشته است.
واقعیت این است که این ترانه برگرفته از قصیده مسمطی است که بیش از ۱۲۰ سال پیش میرزا محمد صادق ادیب الممالک فراهانی به مناسبت تولد حضرت محمّد و در نعت پیامبر سروده و به مظفرالدین شاه قاجار تقدیم کرده است. تمدنی که شاعر افسوس از دست رفتنش را می خورد نه شاهنشاهی ایران باستان بلکه امپراطوری یکپارچه اسلامی است که به زعم شاعر با توطئه های روس و انگلیس تکه تکه شد و هر تکه در حال از دست دادن هویت خویش بود. شاعر، پس از مدح پیامبر و لعن دشمنانش ایرانیان را به عنوان گسترانندگان دین اسلام می ستاید و با اندوه از سرزمین هایی یاد میکند که زمانی تحت سیطره مسلمانان بودند . شاعر از وطن فروشانی که افسار به دست ارباب استعمار داده اند و موجب سرافکندگی مسلمین شده اند ابراز انزجار می کند و خواهان بیداری دوباره مسلمین با ید بیضای ظل الله مظفرالدین شاه قاجار است!